Koszmary – nocne mary. Co za licho???


Czy zdarzyło się wam biec na ratunek w środku nocy do Waszego malucha, który obudził się z krzykiem na ustach, był zlany potem i domagał się Waszej obecności? A może dziecko było tak przerażone, że nie dało się już ułożyć we własnym łóżeczku lub do niego odprowadzić i resztę nocy spędziło w Waszym rodzicielskim łóżku?

A czy pamiętacie siebie sprzed kilku dekad – czy miewaliście koszmary? Czy noc budziła w Was przerażenie i uruchamiała wyobraźnię? Czy pamiętacie swoje koszmarne sny?

Z poniższego artykułu dowiecie się co to są koszmary nocne, nauczycie się je odróżniać od lęków nocnych. Poznacie prawdopodobne przyczyny ich powstawania, a już niebawem zaproszę Was do zapoznania się ze sposobami jak sobie z nimi radzić – wszystko po to, by w kwestii złych snów być świadomym rodzicem, potrafiącym zapobiegać oraz stawiać im czoła, jeśli zaczną dręczyć Waszego smyka.

Nocne mary – co to takiego?

Koszmary nocne są dosyć częste i występują  u około 10-15% dzieci w wieku 3-5 lat, po czym ulegają wyciszeniu, by w wieku około 10 lat uaktywnić się na nowo. Występują także u około 50% dorosłych i są niczym innym jak złym snem, który jest w stanie obudzić śpiącego i wywołać u niego przerażenie, płacz, czy krzyk. Dzieci domagają się wówczas obecności rodzica, który wzbudzi na powrót poczucie bezpieczeństwa. Koszmary się pamięta, maluch rano wie o tym, że śniło mu się coś złego i jest najczęściej w stanie odtworzyć swój zły sen. Co więcej – aż 75% dzieci, których dotyczyły koszmary nocne może pamiętać ich treść już w dorosłym życiu.

Koszmary nocne są czymś innym niż lęki nocne. Różni je wszystko – od fazy snu, w której występują /koszmary w fazie płytszego snu REM, lęki w fazie snu głębokiego NREM/ poprzez potrzebę lub wręcz jej brak do bycia blisko z rodzicem w trakcie złego snu – po świadomość lub jej brak, zaistnienia samego snu.

 

Lęki nocne występują rzadziej, bo u około 1-6% dzieci w wieku od pół roku do 12 lat, najczęściej między 3-4 rokiem życia i wywołują skrajne przerażenie i są przeżywane nieświadomie. Dziecko ma najczęściej otwarte oczy, siedzi na łóżku i jest przerażone. Nie udaje się go obudzić, co ważne – nie należy tego robić. Dziecko źle reaguje na dotyk, często agresją.  Atak taki trwa od kilkunastu sekund do 15 minut, po czym sam mija i dziecko spokojnie zasypia, a rano niczego nie pamięta. Dla rodzica jednak stanowi mocne przeżycie. Przyczyny powstawania lęków nocnych nie są do końca znane, jednak czynnikami, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo ich wystąpienia mogą być predyspozycje genetyczne, stresy, zmęczenie, gorączka i niektóre leki oddziaływujące na ośrodkowy układ nerwowy. Z lęków nocnych najczęściej się wyrasta. W odróżnieniu od koszmarów nie będą one stanowiły tematu naszych dalszych rozważań.

Wróćmy więc do koszmarów nocnych.

Co jest najczęściej przedmiotem koszmarnego snu? Charakterystyczne w koszmarach jest najczęściej przeświadczenie śniącego, że zagraża mu jakieś niebezpieczeństwo. Chłopcom – śnią się najczęściej potwory, duchy, zwierzęta wywołujące uczucie strachu. Dziewczynkom – czarownice, niedobrzy ludzie.  Zdarza się także, że we śnie zagrożenie czyha na najbliższe osoby z otoczenia malucha – mamę, tatę, babcię. Tego typu sny są nie mniej przerażające dla dziecka, niż te, w których ono samo jest bezpośrednio zagrożone.

fot. www.flickr.com/photos/familymwr

Skąd się to bierze? Przyczyny koszmarnych snów

  • Przede wszystkim zaburzenia snu wiążą się naturalnie z procesami rozwojowymi dzieci oraz z ich emocjonalnością, a przypuszcza się także, że mają związek z kształtowaniem się sumienia i poczucia winy u dziecka.
    Thomas B.Brazelton /wybitny pediatra z 50-letnim stażem/ w swojej książce „Rozwój Dziecka 3-6” podaje przykład dziewczynki, która mimo wcześniejszych obietnic i umowy wymusiła w sklepie kupno lalki, która ją oczarowała. Jednak widząc minę matki, która ostatecznie uległa córce i jej zachowanie w dalszej części dnia zrozumiała, że dostała rzecz, której nie powinna była dostać i tylko poprzez swoje histeryczne zachowanie, które nie podobało się także jej samej, miała nową lalkę. Poza tym była przerażona, bo zauważyła jaką moc mają jej pragnienia, jakie konsekwencje ze sobą niesie jej zachowanie. Budziły się w dziecku wyrzuty sumienia i poczucie winy. A nocą małą męczył okropny koszmar, śniła jej się wiedźma tak straszna, że mała pobiegłą do sypialni rodziców i z płaczem prosiła, by mama ją przytuliła. Rano  nie cieszyła się już nową lalką, nie chciała już nawet na nią patrzeć…
  • Koszmary zwiastują nadejście fazy aktywnego wyrażania własnej agresji. Przeżywanie agresji i buntu jest ważne dla rozwoju osobowości dziecka i budowania jego wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa.  U dzieci w wieku około 5-ciu lat, kiedy to ogarniają je agresywne emocje – z jednej strony pożądane, a z drugiej powodujące przerażenie –   koszmary pozwalają je niejako neutralizować. Stanowią też przeciwwagę dla rojeń dziecka o tym, że jest największe i najpotężniejsze.
  • Trudne sytuacje, których doświadcza maluch, czyli np. napięta sytuacja rodzinna, kłótnie między rodzicami, trudna sytuacja w przedszkolu czy szkole wywołują silne emocje, które przekładają się na obniżenie poczucia bezpieczeństwa, a w konsekwencji mogą mieć odbicie w  niespokojnym śnie.
  • Koszmary nocne mogą być także reakcją dziecka na szykanowanie lub prześladowanie ze strony rówieśników /jak wykazują najnowsze badania/. Warto więc pytać o problemy w relacjach z kolegami, najczęściej dzieci swój dramat przeżywają w milczeniu i nie ujawniają swoich problemów.
  • Silne traumatyczne przeżycia, urazy psychiczne, których doświadczyło dziecko również mogą znaleźć swoje odzwierciedlenie w snach. Ich przeżywanie stanowi jedno z kryteriów diagnostycznych zespołu stresu pourazowego.
  • Nieodpowiedni film, bajka, program telewizyjny, czy książka także mogą wywoływać koszmary nocne. Należy więc kontrolować co ogląda nasze dziecko – najczęściej te bajki, które wywołują dużo emocji i strachu są bardzo atrakcyjne i pożądane przez  dzieci – o ironio!

portrayal-89189_640 (1)

Czy jest się czym martwić?

Jeśli maluch miewa koszmarne sny /jak dowodzi profesor psychologii Philip G. Zimbardo – nie powinny pojawiać się one często, najwyżej kilka razy do roku, choć bywają także osoby, które koszmar senny przeżywają raz w tygodniu/ to my, jako rodzice powinniśmy przede wszystkim zadbać o poczucie bezpieczeństwa naszego dziecka. Możemy przygotować się wraz z dzieckiem do tego, by koszmar się nie przyśnił, a jeśli już się pojawi – nauczyć siebie i dziecko radzenia sobie z nim. Techniki i pomysły jak to zrobić – już wkrótce na aktywuj.smyka.pl Już teraz serdecznie zapraszam.

A wszystkich, którzy być może pamiętają ze swojego dzieciństwa, jakie złe sny budziły ich w nocy – zapraszam do podzielenia się nimi w komentarzach. Ciekawe jesteśmy waszych doświadczeń. Być może stanowić to będzie swego rodzaju „oczyszczenie”?

 

Artykuł powstał w oparciu o:

  1. Thomas B. Brazelton, Joshua D.Sparrow „Rozwój dziecka 3-6”, wyd. GWP Sopot 2013
  2. Anne Bacus „Dziecko od 3 roku do 6 lat”, wyd. Hachette Polska, Warszawa 2011
  3. Philip G. Zimbardo, Psychologia i życie, wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1999
  4. Materiały via internet: dzieci.plparenting.plwikipedia.orgpsychiatria.mp.plczaszdziecmi.pl
  5. Doświadczenia własne

 

 

Skomentuj jako pierwszy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *